AI trong học tập: Cha mẹ cần hiểu gì khi con dùng ChatGPT làm bài?

Trong một buổi chiều ở Thành phố Hồ Chí Minh, một phụ huynh phát hiện con trai mình, học sinh lớp 11, đã nộp bài văn dài bốn trang chỉ trong vòng 15 phút. Khi hỏi chi tiết, con cho biết đã sử dụng ChatGPT – một công cụ trí tuệ nhân tạo có khả năng tạo ra nội dung văn bản nhanh chóng. Sự việc khiến người cha ngỡ ngàng và lo lắng về mức độ thực sự của việc học.

Câu chuyện này không chỉ là một trường hợp cá nhân mà còn phản ánh xu hướng mới trong môi trường giáo dục. Các phần mềm AI như ChatGPT, Bard hay Claude đang được học sinh tiếp cận dễ dàng qua điện thoại và máy tính. Chúng có thể hỗ trợ viết bài, giải bài tập, thậm chí tạo đề xuất nghiên cứu, khiến thời gian hoàn thành bài tập rút ngắn đáng kể. Tuy nhiên, việc dựa vào AI để tạo ra sản phẩm cuối cùng có thể làm giảm cơ hội rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện, viết sáng tạo và hiểu sâu nội dung.

Giáo viên và nhà trường đang bắt đầu nhận thức về thách thức này. Một số giáo viên đã thử tích hợp AI vào lớp học như một công cụ hỗ trợ, yêu cầu học sinh phải giải thích quy trình suy nghĩ, kiểm chứng thông tin và chỉnh sửa lại nội dung do AI đưa ra. Mô hình này không chỉ giúp học sinh hiểu cách sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm mà còn khuyến khích họ phát triển kỹ năng phân tích và sáng tạo.

Đối với phụ huynh, việc theo dõi và hướng dẫn con sử dụng AI một cách hợp lý là cần thiết. Thay vì cấm hoàn toàn, cha mẹ có thể khuyến khích con thảo luận về nguồn gốc thông tin, so sánh các quan điểm và tự mình viết lại nội dung đã nhận được. Đồng thời, việc tạo ra những cuộc trò chuyện mở về đạo đức và hậu quả của việc sao chép không kiểm chứng sẽ giúp học sinh nhận thức rõ hơn về trách nhiệm cá nhân.

Cuối cùng, xã hội cần một khung pháp lý và chính sách giáo dục rõ ràng để định hướng việc sử dụng AI trong học tập. Khi công nghệ trở thành một phần không thể thiếu, việc cân bằng giữa lợi ích và rủi ro sẽ quyết định chất lượng giáo dục trong thời đại số.